Om den drommel

Het is de eerste woensdag in de maand en dan is er na afloop van de les koffiedrinken met ons groepje op de sportschool. Richard de Jong is ook van de partij. Niet in de zaal maar wel bij de koffie. Hij rijdt in een scootmobiel zolang zijn enkel nog niet geheeld is. Ruim een maand geleden, vlak na de Olympische Spelen in Rio hing hij aan de rekstok en demonstreerde ons de oefening van Epke Zonderland inclusief nieuwe afsprong. Dat was, vonden wij, erg overtuigend, maar toch niet helemaal goed. Dáár krijg je geen medaille voor zei zijn vrouw toen ze hem zag liggen.

Hij vraagt mij hoe het kan wat er twee dagen eerder is gebeurd. Hij heeft gelezen over concentratie en inzet en het ontbreken daarvan. Dat kan ik mij eigenlijk niet voorstellen zegt hij. Zo ken ik je niet. Ik vertel hem over de mysterieuze krachten in de sport die ons in dit geval onverwacht de das hebben omgedaan. En dat ik er eigenlijk niet over wil praten.

De maandag ervoor. Excelsior 1 is gedegradeerd uit de eerste naar de tweede klasse onderbond. Dat gaan we even rechtzetten. We spelen de eerste wedstrijd tegen ZSC/Saende 3. Op onze vorstelijke borden en met de machtige paarden waaraan menig tegenstander zich al heeft vertild. Het is drie oktober, ik ben jarig, maar op kroonjaren [zie: verjaardag] wordt niet geproost maar geschaakt. Het kan dus eigenlijk niet mis gaan. Veel plezier zegt Nanny dan ook als ik van huis ga.

Foto Cees Verhoog
Foto Cees Verhoog

De foto is vakwerk en net op tijd, want hier zitten we er op de achterste rij nog een beetje knap bij, maar niet veel later is de ravage compleet. We verliezen met 7-1. Helemaal zoek gespeeld. Totaal geen respect die Zaankanters. Daar ga ik dus niets meer over zeggen. Als je het echt wilt weten, luister dan naar de Zaanse lofzangen, maar doe het stilletjes, ik wil het niet horen. Het moet niet gekker worden. Vroeger, ja vroeger kon zoiets nog: zeven seizoenen geleden, toen we met 7½-½ verloren van Volendam.

Maar laten we niet bij de pakken neer gaan zitten. Er is nog genoeg om voor te spelen. Een zogenaamde clean sheet bijvoorbeeld (verliezen met 8-0) staat nog niet op onze lijst van grootste wanprestaties. Toch moet dat, als we er echt voor gaan zitten, mogelijk zijn. Maar dan mag Ruud Eisenberger niet meedoen, want die strooit keer op keer roet in het eten …

En, heb je nog getrakteerd, vraagt Nanny, als ik thuis kom. Om den drommel niet, sprak de nieuwe zeventigjarige schijnbaar ongebroken.

Een visje uit Volendam

De eerste zet op het eerste bord in de schaakwedstrijd Castricum-Volendam

Om de eerste zet van Volendammer Jan Tol kon Robert van de Wal nog wel lachen. Om zijn laatste niet meer. Tussendoor hadden de twee spelers behalve een partijtje schaak ook een potje wie is het meest relaxed opgevoerd. Jan vertelde tussen zijn zetten door aan de bar hoe het zat met de namen (zijn club telde bijvoorbeeld zes Veermannen, waarvan ze er twee meegenomen hadden) en de bijnamen (daarmee hield je ze zo nodig uit elkaar) in Volendam. En Robert vroeg of al die zetten die ik opschreef in mijn openingsvoorbereiding pasten en of ik ergens al een zet van een vraagteken had voorzien. Dat mag helemaal niet, zei ik, en bovendien, als je echt hatelijk wilt zijn, dan moet je duidelijk zichtbaar “TN” (theoretisch nieuwtje) noteren bij de eerste de beste stomme zet van je tegenstander. Ik heb meegemaakt dat iemand die dat overkwam niet verder wilde spelen. En zo sloegen we ons gezamenlijk door de partij heen, waarin Robert een pion won, maar wel met zijn hele cavalerie ver afgedwaald, waarop Jan, wiens oom of grootvader, daar wil ik van af zijn, in het dorp Le Fou werd genoemd, omdat hij wel eens in Frankrijk was geweest, zíjn paarden recht op Roberts onbeschermde koning afstuurde.

Tol-Van der Wal
Tol-Van der Wal
stelling na 30.Pf2-g4

En daar was ie dan: 30. … Kg8-g7?, waar de moeilijk te vinden computerzet 30…Pb2! nog de enige redding zou zijn geweest (31.Pxh6+ Kg7). Wits volgende zet maakt alles duidelijk: 31. Ta3xb3! Tegen de dreiging Dd4+ is nu geen kruid meer gewassen. Er volgde nog 31. h6xg5 32. Dd1xd4+ Te8-e5 33. f4xe5 Dd7xg4 34. e5-e6+ Kg7-h6 35. Tb3xb7 en zwart gaf op.


De stand werd gelijk getrokken door Henk van der Eng, die zijn tegenstander Erik Steur in tijdnood verschalkte:

vdeng
Van der Eng-Steur
stelling na 38.Df8xe8

38. c4-c5 e6-e5? 39. c5-c6 en de pion is niet meer te stoppen.


We kwamen op voorsprong door Eric van der Klooster, die eerst een loper van zijn tegenstander Enno Veerman in moeilijkheden bracht en toen de aanval die daaruit ontstond bekwaam tot winst voerde. Het was nog net geen stikmat, maar wel voldoende voor (weer) een punt.

Jammer genoeg verloor Hans Leeuwerik in een rommelige partij van Reinier Bodemeier, die een paar goede kansen voorbij liet gaan, maar uiteindelijk toch toesloeg. Hans dacht dat het misschien beter was geweest als hij niet ook de avond tevoren had geschaakt, want nu ontbrak het hem net aan de benodigde concentratie.

Ondertussen was Nanny al lang bij de Volendammer Vishandel VD119 een visje gaan vangen en ik was mijn boterhammen weer eens vergeten op te eten, onder meer omdat ik Wouter Beerse in de gaten moest houden. Die speelde opnieuw een boeiende partij. Met wit kwam hij een beetje moeilijk uit de startblokken, want na zeven zetten stond er een bekende stelling op het bord waarin hij eigenlijk aan zet behoorde te zijn, maar op de een of andere manier was dat nu zwart. De bordjes waren dus als het ware verhangen en bleven dat een tijdje totdat zijn tegenstander Jan Veerman de tijd rijp achtte een gevaarlijk pionoffer te plaatsen.

Beerse-Veerman
stelling na 25.Pe4-f2

25… e5-e4!? 26. Lc3xg7 Td7-d2 27. De2-e3 De7xg7 28. f3xe4 Lf5-e6 29. Ta1-d1 (29.e5 was iets makkelijker geweest) Dg7-b2 en zwart had druk langs de tweede rij en over de open lijn.

Na wat heen en weer geschuif (van zwarte dame en witte toren) stond het zo:

Beerse-Veerman
stelling na 32…Db2-a2

Wouter besloot zijn verdedigende opstelling te verlaten: 33. De3xa7 Td8-f8 34. Tb1-a1 Da2xb3 35. Ta1-b1 Db3-c2 36. Tb1xb7

Beerse-Veerman
stelling na 36.Tb1xb7

Nu werd het interessant. 36…Ld7 is goed, 36…Tf7 is fout.

36. … Tf8-f7 37. Tb7xf7 Le6xf7 en met Tf1! (in plaats van schaakjes met de dame) had Wouter de zaak kunnen klaren:

Beerse-Veerman
analysediagram

Het idee is 38. … Db2 39.Pg4! (dekt h2 en opent de f-lijn, volgens het rekentuig).

Een normaal mens komt hier niet op. En Wouter vergat zijn smartphone te raadplegen, wat hij in het begin van de partij nog wel had gedaan. Hij moest dus de laatste zetten op eigen kracht zien te vinden. Wel kreeg hij nog een paar kansen, maar de partij verzandde uiteindelijk in remise door eeuwig schaak. Heb ik ergens wat gemist, vroeg hij mij na afloop bezorgd. Ik ga het uitzoeken beloofde ik hem.  (Voor Wouter: 47.Pg4! en 49.De5!)

Ger Holsteijn gaf ons hoop. Niet omdat hij met zwart remise voorstelde in onderstaande stelling:

Van Essen-Holsteijn
stelling na 43.Kg6-f5

Maar wel omdat zijn tegenstander Luuk van Essen dat aanbod afsloeg en meteen een hele slechte deed: 44. Ld4-b6 (in plaats van Ke2 of Lg7 met uitstekende winstkansen).

Het eindspel werd bijzonder ingewikkeld. Te moeilijk voor de witspeler. Zwart gooide nu al zijn zetjes vlot en zorgeloos op het bord en bood daarmee zijn piekerende tegenstander nog één piepkleine ontsnappingsmogelijkheid.

44. … Kf5-g4 45. Kd2-e2 Kg4-g3 46. Ke2-f1 h6-h5 47. Lb6-d8 g3-g4 48. Kf1-g1 Kg3-f3 49. Ld8-g5 g4-g3 50. a2-a4

holsteijn2
Van Essen-Holsteijn
stelling na 50.a2-a4

Het hoofdthema is nu tempo: 50…Kg4! 51.Lf6 (niet Lf4? = partij) h4 52.Le7 h3 en de loper komt er nog wel bij (zie verderop) maar nu met een witte pion op de b-lijn (in plaats van de a-lijn) en dan is het overblijvende eindspel gewonnen.

50. … b5xa4? 51. b3xa4 Kf3-g4

Van Essen-Holsteijn
stelling na 51…Kf3-g4

52. Lg5-f4?

Nu is wit echt verloren. Met 52.Le7 h4 53.Lf6 h3 54.Kh1 Kf3 55.Lh4 g2+ 56.Kg1 had hij zich gered, lijkt mij.

Na 56… a5 komt er nu een patmotief bij (zie bijvoorbeeld meteen 57.Lg3 en daarnaast wordt de zwarte a-pion een prooi voor de loper.

Dus we gaan verder met 56…Kxe3 57.a5. De loper gaat nu linksom of rechtsom naar de diagonaal e1-a5 en de witte koning naar f2.

Illustratieve varianten zijn: 57…Kf3 58.Le1 h2+ 59.Kxh2 Ke2 60.Lc3 Kf1 61.Ld4 en 57…Kd2 58.Le7 e3 59.Lb4+ Ke2 60.Ld6 Kd1 61.Lb4 e2 62.Kf2 h2 63.Kxg2 e1D 64.Lxe1 Kxe1 65.Kxh2 dit eindspel is remise (de witte koning sluit de zwarte op langs de a-lijn en/of hij loopt naar a1).

52. … h5-h4 53. Kg1-g2 h4-h3+ 54. Kg1-f1 Kg4-f3 55. Kf1-g1 h3-h2+ 56. Kg1-h1 Kf3-f2 0-1

Om het verhaal niet al te lang te maken: Wim Pool (“Evert schrijf je nog een leuk reisverslag”, waar zou dat nu weer op slaan?) verloor een pionnetje, zag dat niet meer terug en moest uiteindelijk capituleren voor Nico Koning en Heleen van Arkel werd overklast door de ontembare Frans Vlugt. Maar zij stal mijn hart door mij uit te nodigen voor de gezamenlijke maaltijd. Helaas, dat vermaledijde visje uit Volendam lag thuis op mij te wachten.

ES/09/11/2015