Emanuel Lasker in Haarlem

 

Lasker in Haarlem (foto in het zondagsblad de “Oprechte Haarlemsche Courant” van 11 januari 1909)

 

In 1909 organiseerden de Haarlemsche Schaakvereeniging en het Haarlems Schaakgenootschap een simultaanseance met wereldkampioen Emanuel Lasker tijdens zijn rondreis door Nederland.

Aankondiging in het Haarlem’s Dagblad van een simultaan te geven door Dr. Lasker

Het Haarlem’s Dagblad deed op 2 januari op pagina 4 hiervan kond. De 25 beste spelers van de twee Haarlemse schaakverenigingen zouden het op zondagavond 3 januari 1909 in de bovenzalen van café-restaurant De Kroon aan de Groote Markt 13 opnemen tegen de wereldkampioen.

Het Haarlem’s Dagblad van maandag 4 januari 1909

Op maandag 4 januari 1909 was op pagina 1 onder Stadsnieuws een uitgebreid verslag van de simultaan te vinden.

Wij lezen daarin dat Dr. Lasker te laat kwam, omdat hij de hele middag in treinen had “geboemeld” die wegens “dikke mist” vertraagd waren, waardoor hij nauwelijks tijd had gehad om nog snel even een broodje naar binnen te werken voordat hij aan de simultaan begon.

En om tien uur waren de eerste slachtoffers reeds gevallen. Grappig is dat Lasker daar zelf toe behoorde. Hetgeen mij zeer voor hem inneemt. 

Zondagavond te zeven uur zou de beroemde schaakkampioen tegen 25 leden van de twee Haarlemsche schaakclubs in de bovenzalen van de Kroon een simultaan-séance geven.
De Haarlemsche spelers waren er, een groot aantal liefhebbers en nieuwsgierigen was bovendien verschenen, maar dr. Lasker was er nog niet. De dikke mist was daar oorzaak van. Zaterdagavond had hij namelijk in Groningen gespeeld, Zondagmiddag was hij vandaar vertrokken. In het zware mistgordijn hadden de treinen oponthoud.
Niettemin – kwart voor achten verscheen hij, met een enthousiast handgeklap begroet.

De 25 heeren, die den strijd tegen dr. Lasker hadden aangebonden, was ‘t puikje van de Haarlemsche schakers. De simultaanspeler had dus een niet gemakkelijke taak! Daarbij mag niet vergeten worden, dat dr. Lasker den geheelen middag in den trein geboemeld had.

Dr. Lasker speelde vlug. Bij een enkele ingewikkelde partij mocht hij eens een minuut nadenken, in den regel had hij dadelijk een tegenzet gevonden. Eigenaardig was op te merken, dat hij zich eerst geheel tot verdedigen bepaalde om eerst later tot den aanval over te gaan. In dien tusschentijd had de tegenpartij meestal een avontuurtje gewaagd, maar in de regel was hem dit slecht bekomen. Om 10 uur vielen de eerste slachtoffers. Daarna ging ‘t vrij geregeld, totdat de laatste partij om half één geëindigd was.

De partij die de heer Splinter speelde, was ook reeds om tien uur geëindigd. Dit was wel de mooiste partij, die gespeeld werd, namelijk een Russisch paardspel:

E. Lasker – A. Splinter
simultaan
Haarlem, 3 januari 1909

Heden is dr. Lasker weer naar Parijs vertrokken

Lasker was behalve wis- en natuurkundige, filosoof en wereldkampioen schaken ook een globetrotter.

Loek van Wely goochelt met jokers tijdens Heemskerkse zomerschaaksimultaan


De 42e Heemskerkse zomerschaaksimultaan dit jaar is een van de leukste geworden die ik heb meegemaakt. Dat kwam niet in de laatste plaats door Loek van Wely die zich een uitmuntend ambassadeur van de schaaksport toonde. Maar ook omdat de simultaan ín de Jansheeren werd gehouden. En zo hoort het. Schaken is een denksport en geen buitensport. In alle rust deden we nu onze zetten. Totdat aan het eind van de middag in een belendende zaal een heel ander feest losbarstte. Niemand die daar om maalde. We waren de draad toch al kwijt.

Eén speler was een beetje bang voor de grootmeester. Die had dus maatregelen genomen. Maar ook Loek kwam met een nieuwtje. We mochten in de partij één keer een joker inzetten. Dan konden we aan hem vragen wat we volgens hem het beste konden doen (!) Hij beloofde naar eer en geweten te antwoorden (?)  Daar werd eerst schoorvoetend maar al gauw ongebreideld gebruik van gemaakt.

Hij nam er ruim de tijd voor en zijn uitleg was meestal leerzaam en altijd geestig. Sommige spelers dachten slim te zijn en trapten daar niet in. Zij verloren. Anderen volgden zijn advies op. Zij verloren ook. Dus hoe het nu precies zat met die jokers weten we nog steeds niet. Maar wat hebben we gelachen.

Ondertussen kregen we zo’n donkerbruin vermoeden dat de grootmeester zich had voorgenomen alles te winnen. Maar dat is hem niet gelukt. Twee remises moest hij toestaan. En van Bastiaan Veltkamp verloor hij. Die had geen joker nodig: Loek trapte in eigen doel.

<
>

Start diashow en/of klik op foto voor een vergroting

en kijk ook nog even naar de partij Loek van Wely-Thiemen Dekker

 

 

Donner

In 1974 publiceerde Tim Krabbé in Schaakkuriosa 33 partijen die Donner in 25 zetten of minder verloor. Bijna iedereen weet van deze verzameling. In 1993 publiceerde Maarten de Zeeuw in het clubblad van Volmac 31 partijen die Donner in 25 zetten of minder won. Bijna niemand van ons kent die verzameling. Waarom is het zo vreselijk leuk als je Donner dertig keer een ladder op ziet klimmen en er bijna onmiddellijk weer van af ziet lazeren? En waarom is het veel minder leuk als hij er feilloos tegenop rent?

In 1980 vierde Excelsior zijn 25-jarige bestaan. Donner gaf simultaan. Veel leden had Excelsior toen ook al niet, dus had de grootmeester maar met dertien tegenstanders af te rekenen. Gebruikelijk is dat de verliezers van het eerste uur dan nóg een keer mogen, anders is de avond voor hen wel erg snel om. En zo zou het ook die keer gaan. Alleen, de eerste die verloor was Donner zelf, van Onno Bakkum. We doen er nog een, zei Donner. Goed, zei Onno. Donner verloor opnieuw.

Donner is dood en Onno is boer in Italië. Elke keer als Onno na de oogst weer even terug is in Heemskerk telt hij er eentje bij: na afloop van de simultaanseance waren de heren namelijk afgezakt naar Donkey om het af te leren en daar …

Onno moet niet overdrijven, ook al is het waar.

ES