Emanuel Lasker in Haarlem

 

Lasker in Haarlem (foto in het zondagsblad de “Oprechte Haarlemsche Courant” van 11 januari 1909)

 

In 1909 organiseerden de Haarlemsche Schaakvereeniging en het Haarlems Schaakgenootschap een simultaanseance met wereldkampioen Emanuel Lasker tijdens zijn rondreis door Nederland.

Aankondiging in het Haarlem’s Dagblad van een simultaan te geven door Dr. Lasker

Het Haarlem’s Dagblad deed op 2 januari op pagina 4 hiervan kond. De 25 beste spelers van de twee Haarlemse schaakverenigingen zouden het op zondagavond 3 januari 1909 in de bovenzalen van café-restaurant De Kroon aan de Groote Markt 13 opnemen tegen de wereldkampioen.

Het Haarlem’s Dagblad van maandag 4 januari 1909

Op maandag 4 januari 1909 was op pagina 1 onder Stadsnieuws een uitgebreid verslag van de simultaan te vinden.

Wij lezen daarin dat Dr. Lasker te laat kwam, omdat hij de hele middag in treinen had “geboemeld” die wegens “dikke mist” vertraagd waren, waardoor hij nauwelijks tijd had gehad om nog snel even een broodje naar binnen te werken voordat hij aan de simultaan begon.

En om tien uur waren de eerste slachtoffers reeds gevallen. Grappig is dat Lasker daar zelf toe behoorde. Hetgeen mij zeer voor hem inneemt. 

Zondagavond te zeven uur zou de beroemde schaakkampioen tegen 25 leden van de twee Haarlemsche schaakclubs in de bovenzalen van de Kroon een simultaan-séance geven.
De Haarlemsche spelers waren er, een groot aantal liefhebbers en nieuwsgierigen was bovendien verschenen, maar dr. Lasker was er nog niet. De dikke mist was daar oorzaak van. Zaterdagavond had hij namelijk in Groningen gespeeld, Zondagmiddag was hij vandaar vertrokken. In het zware mistgordijn hadden de treinen oponthoud.
Niettemin – kwart voor achten verscheen hij, met een enthousiast handgeklap begroet.

De 25 heeren, die den strijd tegen dr. Lasker hadden aangebonden, was ‘t puikje van de Haarlemsche schakers. De simultaanspeler had dus een niet gemakkelijke taak! Daarbij mag niet vergeten worden, dat dr. Lasker den geheelen middag in den trein geboemeld had.

Dr. Lasker speelde vlug. Bij een enkele ingewikkelde partij mocht hij eens een minuut nadenken, in den regel had hij dadelijk een tegenzet gevonden. Eigenaardig was op te merken, dat hij zich eerst geheel tot verdedigen bepaalde om eerst later tot den aanval over te gaan. In dien tusschentijd had de tegenpartij meestal een avontuurtje gewaagd, maar in de regel was hem dit slecht bekomen. Om 10 uur vielen de eerste slachtoffers. Daarna ging ‘t vrij geregeld, totdat de laatste partij om half één geëindigd was.

De partij die de heer Splinter speelde, was ook reeds om tien uur geëindigd. Dit was wel de mooiste partij, die gespeeld werd, namelijk een Russisch paardspel:

E. Lasker – A. Splinter
simultaan
Haarlem, 3 januari 1909

Heden is dr. Lasker weer naar Parijs vertrokken

Lasker was behalve wis- en natuurkundige, filosoof en wereldkampioen schaken ook een globetrotter.

HWP Haarlemse Meesters 2018

Het HWP Haarlemse Meesters schaaktoernooi is een voorbeeldig toernooi. Klein maar fijn, in een prachtige omgeving en met een verslaggeving die klinkt als een klok, georganiseerd door een vereniging van alleskunners, die hun hand nergens voor omdraaien, want wat te denken van Bart Gijswijt, die de prachtige toernooiwebsite onderhoudt en ondertussen de meestergroep wint of andersom, van Paul Tuijp, die alle dagen van ‘s morgens vroeg tot ‘s avonds laat het hele gebouw brandschoon houdt, koffie schenkt, verslagen schrijft, invalt in de B-groep, invalt in de A-groep en nog net niet in de meestergroep. En over drie wedstrijdleiders hebben wij ook geen klagen. Hulde aan Het Witte Paard!


Ik speel mee en probeer en passant foto’s te maken. Dat blijkt voor mij al te veel te zijn. Ik kom in alle negen partijen verloren te staan, echt waar, maar scoor toch nog zes punten. Hoe is het mogelijk. Mijn tegenstanders en ik zijn aan elkaar gewaagd, maar op één onderdeel zijn ze me toch de baas: in het schieten van bokken. Petje af. Hier bijvoorbeeld:

Nieuwenhuis-Schmit (HM open B)  stelling na: 33. … Kd6-e6

Zwart heeft het nu wel gehad, maar wit geeft er nog een laatste en onverwachte slinger aan. De vechtjas! Zijn clubgenoten weten hoe hij is en seinen: freer drie freer drie. Een niet al te gekke zet met de koning had ook gemogen. Of desnoods slaan als hij het spannend wil maken. Maar hij ziet of hoort niets en doet: f2-f4?? De kamikazepiloot! Waarop een achterbaks pionzetje de partij beslist. Ik speelde op je tijdnood zegt hij achteraf. Een hele slechte gewoonte.

De foto’s dan maar:

Het Witte Paard had wat gasten uitgenodigd …



… maar speelde eigenlijk een onderonsje



Ga voor de partijen, uitslagen en verslagen naar

https://www.haarlemse-meesters.nl/2018

 

Naschrift

Koos Stolk, Joost Jansen en André van der Graaf waren de arbiters van dienst. De laatste ging op voor zijn derde internationale norm. Zijn optreden was vlekkeloos las ik in het document dat hem werd uitgereikt.

HWP Haarlemse Meesters Schaaktoernooi 2017 slotdag

De slotdag van het HWP Haarlemse Meesters Schaaktoernooi 2017 bood genoeg spanning om nog eens een kijkje te nemen in het Stedelijk Gymnasium in Haarlem. Spanning niet zozeer in de meestergroep, die afgetekend gewonnen werd door Jaap de Jager en ook niet in de open B-groep, die onbedreigd gewonnen werd door Jonathan de Kleuver, maar wel in de open A-groep, waarin nog drie spelers streden om promotie naar de meestergroep. Uiteindelijk werd Manuel Bosboom, die nog even behoorlijk aan de tand werd gevoeld door Tjark Vos, winnaar. Weliswaar kreeg hij op de eerste plaats gezelschap van Esper van Baar, maar die had de onderlinge partij verloren. Toch is de progressie, die Esper boekt, opzienbarend. Hopelijk zien we zowel Manuel als Esper volgend jaar terug in de meesters.

De derde plaats was voor Erik Schoehuijs. Na zijn overwinning op Bosboom was Erik met vallen en opstaan in de buurt van de top gebleven en in zijn laatste partij tegen Marc Overeem had hij een geweldige slag kunnen slaan.

Wit heeft een prima partij gespeeld en staat op de drempel van misschien wel toernooiwinst. Hij doet e6-e7. Zwart geeft schaak: Db7-h1+. Wit zet zijn dame ertussen: Dd6-d1. Zwart durft niet te ruilen wegens Dxd1 Kxd1 Kf7 Lxf6! Hij gaat dus terug: Dh1-c6 en Erik verbetert zijn positie zelfs nog met Dd1-d8. Maar na het volgende schaak op h1 zet hij zijn koning op c2 en na een schaak op e4 ziet hij er geen gat meer in en biedt remise aan!

Het is een raadsel waarom Erik niet geprobeerd heeft uit het schaak te lopen, mat kon hij echt niet meer gaan en waarschijnlijk had hij dan gaandeweg de oplossing gevonden, die Bart Gijswijt aangeeft op www.haarlemse-meesters.nl :

1. Kd2 Dg2+ (na 1…Pc4+ 2.Kc1 Dxe3+ (of 2…Dh1+ 3.Kc2 gevolgd door 4.Kb3) 3.Kb1 De4+ 4.Ka2 staat het paard in de weg op c4) 2.Kd3! (nu heeft zwart geen 2…De4+) 2…Df1+ 3.Kc2! en nu moet de zwarte dame eigenlijk naar e4, want als wit a2 bereikt is het uit, bijv. 3…De2+ 4.Kb1 Df1+ 5.Ka2 Dc4+ 6.b3. Enige kans dus 3…Df5+, maar nu 4.Kc1 Df1+ 5.Dd1! Dxd1+ 6.Kxd1 Kf7 7.Lxf6!

Jammer maar helaas, hij zat er een beetje doorheen. Maar zo’n gemiste penalty in blessuretijd is ook leuk om te zien. Achteraf. Het was trouwens helemaal een aardig toernooi. Klein maar fijn. En met voorbeeldige verslaggeving.

HWP Haarlemse Meesters Schaaktoernooi 2017

Op de derde dag van het HWP Haarlemse Meesters Schaaktoernooi reisde ik naar Haarlem om de partij Bosboom-Schoehuijs te zien. En om ondertussen wat foto’s te maken. Ik werd niet teleurgesteld. Foto’s maken mocht dit keer, als ik maar niet flitste, en Erik Schoehuijs bleek zo’n taaie hap te zijn voor de meester Manuel Bosboom dat deze zich er compleet in verslikte.

In de opening wordt Erik danig in het nauw gebracht. De onvermijdelijke aanval op zijn koningsstelling wordt weliswaar afgeslagen maar al snel is duidelijk dat hij een moeilijk eindspel ingaat met een wel erg kreupele loper. Maar hij verweert zich als een leeuw en Manuel wil het beestje vangen met valletjes en zonder kleerscheuren. En dat mislukt.

Bosboom-Schoehuijs, stand na 42. Tc7-c8 Lh8-g7

Hier had wit toch langzamerhand wel eens wat met zijn c-pion mogen gaan doen of anders de loper nog wat meer in het nauw kunnen brengen met plannetjes als Pd5-e7 en Tc8-g8. In plaats daarvan zet hij met 43. Tc8-a8 zijn toren in de hoek. Zwart is dan nog niet uit de zorgen, maar houdt wel stand.

Even later, de c-pion is eindelijk op weg naar dame, heeft Erik het net op tijd voor elkaar. De zwarte loper leeft weer en heeft opeens een heel nuttig werkje op zich genomen.

Bosboom-Schoehuijs, stand na 54. Kb3-c2 Lf6-g5

Nu had Manuel toch echt remise moeten maken, met Pf5-g7+ bijvoorbeeld. Maar hij kan het niet laten om het toch nog even te proberen: 55. Ta8-g8 . Erik blijft rustig, trapt niet in dit laatste muizenvalletje en beslist de partij met 55. … Te1-c1+ Kc2-b2  56. Lg5-d2 en nog wat zetten in zijn voordeel.

 


De foto’s

(klik op een foto voor een vergroting)

The Worse Things Get The Harder I Fight

Onze club heet Excelsior. Dat is Latijn voor steeds hoger. Maar het omgekeerde is het geval. Wij zijn met ons eerste het vorig seizoen gedegradeerd naar de tweede klasse. Voor een jaartje dan, want het kon niet anders of we zouden op onze slofjes…

Wij openden met een verpletterende nederlaag tegen het perfide ZSC/Saende 3 dat daarna alleen nog maar eigen potten brak. En in onze tweede wedstrijd werden wij in Zandvoort door een ondoorzichtige combinatie van de Chess Society en de Haarlemse Jopen opnieuw in een hinderlaag gelokt. Het roer moest om en de volgende wedstrijd vierden wij feest in Hillegom tegen het sympathieke De Uil 3. Later bleek dat van nul en generlei waarde te zijn, want het  veel te sympathieke De Uil zou al zijn wedstrijden verliezen. En tot overmaat van ramp gingen wij tegen de verraderlijke Heemsteedse Schaakclub opnieuw voor schut.

Het roer moest ten tweeden male om en niet zo zuinig. Wij schakelden over op de zogenaamde tactische opstelling. Het wapen van de zwakke broeders. Dat zijn wij natuurlijk helemaal niet, maar nood breekt wet en als dan niemand in deze wereld nog respect heeft voor kwaliteit dan moet het maar zo. En geloof het of niet: deze aanpak, die zelden iets goeds oplevert, bleek in onze handen puur goud. Wij wonnen van het alleraardigste Spaarne 2, speelden op ons gemak gelijk tegen de kampioen Kennemer Combinatie 4 en hadden het in de laatste wedstrijd tegen het onvoorspelbare HWP 5 opeens weer in eigen hand. Maar dan moest er gescoord worden, want de rest had in een doortrapte combine zodanig de punten verdeeld dat we nog steeds een na laatste stonden.

Sociëteit De Vereeniging. Mijn lofzang over deze lokatie in vroeger tijden is bekend, mijn klaagzang over de teloorgang in later tijden ook. Nu rest slechts verbazing. Ooit verklaarde ik na een bezoek aan deze prachtige speelzaal nooit meer in duistere krochten te zullen spelen. En nu vond ik mij uitgerekend op deze plek terug in zo’n … Het zijn niet mijn woorden, het zijn de woorden van de wedstrijdleider, die ons ook nog wees op de sfeerverlichting. Een eufemisme voor een verzameling uitgedoofde sterren in een zwart gat.

Ergens ontbrak in de beginstelling een toren. Het werd pas ontdekt toen er hulplampen opgesteld waren met draden waar je over struikelde en de wedstrijd begon. Ik had zwart en tastte dus compleet in het duister. Wat heb je gedaan vroeg ik mijn tegenstander. Hij zei ruilvariant. O dacht ik, dan heb ik zeker weer eens Frans geopend en in mijn hoofd klonk hoe moeilijker het wordt hoe verbetener de strijd.

Op onze topborden (wij hadden dit keer verrassenderwijs voor een normale opstelling gekozen, ja wij zijn niet van gisteren) namen Ruud Eisenberger en Marcel Duin het er van. Twee remises. Zou je ze niet. Martien Herruer: verloor. Frans Koopman: hield niet over. En ik liep bijna in een gemene truc van mijn tegenstander die kennelijk meer zag dan ik. Maar in mijn hoofd klonk…

En toen waren daar plotseling de gezegende overwinningen van Johan Buis en Louis Witte en de wonderbaarlijke zege van Henk Kos. Daar heb je wat aan. Ik bood remise aan. Mijn tegenstander ging nu blind voor de winst, waarbij hij zijn dame even uit het oog verloor. Hij zag toch minder dan ik dacht. En in mijn hoofd klonk…

The Worse Things Get, the Harder I Fight, the Harder I Fight, the More I Love You (Neko Case)

Het is ongelooflijk wat zo’n iPhone in het donker nog ziet. Jammer dat ik ‘m niet aan mocht hebben.

 

Haarlemse Meesters schaaktoernooi 2016

hm2016-1De jongens en meisjes in de B-groep zijn te sterk voor mij. Niet allemaal, van tien tot twaalf jaar kan ik ze nog net hebben, maar daarboven niet meer. Ik probeer zo opgewekt mogelijk met ze te analyseren, want weigering komt je op ongezouten commentaar te staan. In de analyse zijn ze allerhartelijkst en ondertussen geiten ze met elkaar of lezen de Donald Duck, zodat je er vaak een beetje verloren bij zit.

Het meisje neemt de partij met mij door. Ik doe een stomme zet. Zij zegt: dat zou ik niet doen als ik u was. Ik zie wat ze bedoelt en zeg: dat is dus een slechte zet. Zij zegt: nou slecht, het is niet uw allerbeste. Ik hou vol en zeg: dat is dus gewoon een hele slechte zet, dat mag je best zeggen. Zij zegt ok en voegt er dan opeens aan toe: en u heeft nog wel meer tijd dan in de partij. Waarmee zij opnieuw een punt scoort.

De jongen demonstreert mij waar ik het fout heb gedaan. Al op de vierde of vijfde zet. Hij laat zien waarom en doet vier of vijf zetten achter elkaar. Dan heb je een idee, zegt hij. Ik probeer daar een zetje op af te dingen en vraag: en als ik zo…? En weer volgt een razendsnelle serie van een zet of vijf en ik sta nog net niet mat. Ik vraag: mag ik er nu ook vijf? Doet er niet toe, zegt hij, ik heb ALLES uitgerekend. Als dat zo is vind ik het niet leuk meer mopper ik, en ik bedank hem voor de les.

In de laatste ronde speel ik tegen iemand die iets meer van mijn leeftijd is. Teije de Jong. Een paar ronden eerder had ik al naast hem gezeten en gehoord hoe hij zijn tegenstander uitlegde dat Teije een Friese naam is en De Jong ook. Vroeger heette een vader De Oude en zijn zoon dus De Jonge. Maar de ouden jongden niet meer en daarom vind je bijna geen De Oude meer in Friesland, maar nog wel veel De Jong. Ik vind dat een fantastische uitleg ofschoon ik er niets van begrijp. Misschien heb ik het verkeerd verstaan. De Vries is ook van Friese afkomst pikte ik nog mee. Maar het heeft geen zin om zo aangeduid te worden als je in Friesland woont, dus dat betreft dan een emigrant. Teije zelf woont trouwens in Weesp en zou daarom volgens mij beter De Vries dan De Jong heten. Of ben ik nu echt de draad kwijt?

Eén ding is duidelijk: echt veel heb ik niet te melden en foto’s maken mocht ik ook al niet van Joost. Bij de meesters won mijn favoriet Manuel Bosboom niet. In de A-groep van het open toernooi walste Yochanan Afek over alles en iedereen heen. En in de B-groep ging het mobieltje van Aart Strik af, wat tot grote hilariteit bij iedereen leidde behalve bij hem zelf.

Hopelijk tot volgend jaar!

hm2016-2
Zie voor het serieuze verslag: http://www.haarlemse-meesters.nl/2016/home/

ROC Nova College Schaaktoernooi 2016

Matthew Sadler wint het 14e Nova College Schaaktoernooi

Matthew Sadler wint het 14e Nova College Schaaktoernooi

De Haarlemse schaakvereniging Het Witte Paard bedient de schaakliefhebbers met maar liefst drie toernooien per jaar: de Karel Kuip vierkampen in mei, het ROC Nova College Schaaktoernooi in juli en het HWP Haarlemse Meesters toernooi in oktober. Het afgelopen weekend konden we terecht in het Nova College aan de Zijlweg. Ik zou ook meedoen, maar dat kon op het laatste moment niet doorgaan. Dus gingen we in plaats daarvan op zondagmiddag Erik Schoehuijs aanmoedigen. Erik was het slopende traject van het weekendtoernooi goed begonnen. In de eerste ronde op vrijdagavond won hij na lang doorzetten van Loek Veenendaal, die daar zo pissig over was dat hij tegen een heuse gele kaart op liep. De zaterdag ging boven verwachting goed. Eerst versloeg hij GM Zhaoqin Peng, die per se wilde winnen en toen van een koude kermis thuis kwam, daarna kreeg hij les van GM Erik van den Doel, maar ‘s avonds won hij weer heel aardig van FM Robby Kevlishvili. Zijn toernooi kon niet meer stuk. Toch haperde het op zondag. Tegen FM Lars Vereggen kwam hij er niet aan te pas en in de slotronde verslikte hij zich na onnodig stukverlies in IM Chiel van Oosterom. Maar over zijn tpr van 2322 was hij dik tevreden en dat leverde ons een gratis maal op bij de Pizzabakkers.

Ik had de hele middag rondgelopen met de iPhone van Nanny om foto’s te maken. Een ramp. Kan ik totaal niet mee omgaan. Met die iPhone dan. Door mijn gefriemel op het schermpje en met de knopjes neem ik voortdurend de onzinnigste slomo’s op, zoals die van mijn eigen voeten die tergend langzaam en dreigend steeds even in beeld komen en dan weer verdwijnen. Gelukkig stond het geluid en de flits uit, anders had ik ongetwijfeld de rode kaart gepakt (de gele was al weg), maar de bursts, pano’s en video’s vlogen me om de oren. En dan trakteerde het eigenwijze apparaat me ook nog ongevraagd op tijdsduur- en liveopnames met als klap op de vuurpijl HDR. Wat een waanzin. Batterij leeg, geheugen vol en Nanny Not Amused.

2016 Haarlem - ROC Nova College Schaaktoernooi [IMG_0522]

Maar in de zaal was het gelukkig een vrolijke bedoening, er hingen ballonnen en de deur naar buiten stond op een kier, dus ik kon altijd nog ontsnappen.

2016 Haarlem - ROC Nova College Schaaktoernooi [IMG_0542]

Kijk daar hebben we twee grootmeesters. Harmen Jonkman en Erik van den Doel. Mag niet mag niet, fluistert die vervelende iPhone. Kop houden sis ik terug, ben je blind of zo.

Even verderop zat onze Erik. Ik dacht dat hij mij niet in de gaten had, maar de foto zegt van wel.

2016 Haarlem - ROC Nova College Schaaktoernooi [IMG_0538]

En nog weer wat verderop kon je een interieuradviseur met smaak en een ondernemer met visie vinden. Ik heb ook nog een Pedicure met interesse, een Verpleegkundige met overzicht en een Kapster met kleurgevoel gezien. Schakers maakt het niets uit. Ik vroeg aan Erik: wat stond er op jouw kleedje. Hij wist het niet. Blijf groeien, zei ik. Deed ik, zei hij.

2016 Haarlem - ROC Nova College Schaaktoernooi [IMG_0531]

Het was tien over half drie. Tijd voor een verzetje. Hoe het kwam weet ik niet. Maar opeens begaven de poten onder de tafel van Marcel Schroer en Peter Holscher het. Had de eerste zijn klok iets te hard had ingedrukt of lag het aan de zwarte rochade die de boel deed kapseizen, wie zal het zeggen. De witspeler hield nu de tafel handmatig overeind, terwijl zijn tegenstander de andere kant waterpas probeerde te houden. Ondertussen was er een welzijnswerker met initiatief die onder tafel de nodige reparaties uitvoerde. En er was ramptoerisme, waaronder ik.

2016 Haarlem - ROC Nova College Schaaktoernooi [IMG_0595]

Gauw naar de hal om het Nanny te vertellen. En om nieuwe instructies te halen. Niet alleen op het scherm kan je afdrukken, ook met knopjes. Zeg dat dan meteen. Even oefenen. Weer zoiets. Gezichtsherkenning. Stelt dat gekke ding scherp op de achtergrondfoto. Ach misschien niet eens zo gek.

2016 Haarlem - ROC Nova College Schaaktoernooi [IMG_0532]2

Terug naar de zaal. Langs stand en indeling en krantenbericht. Het toernooi is populair. Bij binnenkomst vroeg ik Joost Jansen of ik nog op tijd was. Nee, zei hij, veel te laat. Nou zie ik het. Uitverkocht.

2016 Haarlem - ROC Nova College Schaaktoernooi [IMG_0543]

Gelijk maar even met die knopjes (als ik het geluid nou maar niet aanzet) een foto van de wedstrijdleiders gemaakt. Ze krijgen een standje zo te zien. Dat is de omgekeerde wereld. En hoe komt Gerrie Opgenhaffen nou zo gauw weer achter die tafel. Die zat zonet nog in de hal.

2016 Haarlem - ROC Nova College Schaaktoernooi [IMG_0637]

Een laatste rondje door de zaal.

2016 Haarlem - ROC Nova College Schaaktoernooi [IMG_0527]

Cok Ippel heeft het moeilijk. Dat gaat hij verliezen zo te zien.

2016 Haarlem - ROC Nova College Schaaktoernooi [IMG_0530]

En Ben Duivenvoorden speelt tegen Halana Vlaming. Dat gaat het ook niet worden zo vrezen wij.

2016 Haarlem - ROC Nova College Schaaktoernooi [IMG_0564]

In de staart van het toernooi speelt de allerjongste jeugd tegen de alleroudste. De laatste categorie heeft het er maar moeilijk mee. Soms lukt het nog, maar het tij is niet te keren.

2016 Haarlem - ROC Nova College Schaaktoernooi [IMG_0567]

 

ES