Vleermuis 149

Bij aanvang van de zevende partij was iedereen weer aanwezig. De spelers hadden slecht geslapen. Het was ze aan te zien. Niet verwonderlijk dat ze na eenentwintig zetten tot remise besloten. Alleen mag dat dan nog niet aangeboden worden. Een belachelijke regel. Zoals een heleboel regels. Neem bijvoorbeeld de ingevoegde tijdcontroles met daartussendoor stukken zonder tijdbijtelling, en de verplichting om zetten te noteren: ouderwets en overbodig. Alles wordt, zeker op dit niveau, elektronisch geregistreerd en staat op film. Hoe dacht je anders dat wij het te zien krijgen? Maar de spelers mekkeren niet. Dus kregen we in ijltempo nog twintig waardeloze zetten cadeau. Die ze braaf ook nog allemaal opschreven. Het zijn net mensen. Gehecht aan rituelen. Kijk bijvoorbeeld naar Magnus, hoe minutieus precies hij zijn pionnen positioneert voor het begin van een partij. Terwijl dat helemaal niet nodig is. Zo nodig speelt hij de partij uit zijn hoofd. Zonder pionnen, bij wijze van spreken.


Intermezzo

Schaken met Erik Schoehuijs in het Amsterdamse Bos (Amsterdam 1980)

Toen Noortje drie was wilde zij al schaken, maar niet met mij. Liever deed ze het met Erik, die vaak langs kwam. Die deed het pas echt. Met alle stukken op het bord. En dan deed hij een zet. Nadat hij diep nagedacht had. Dat kon ze zien. Dat lijkt me wel een goeie mompelde hij dan. Soms zei hij ook nog: schaak! En dan drukte hij de klok in. Dat hoorde er bij. Waarom wist ze niet, maar ze deed het na. En als hij gewonnen had (Erik won altijd), dan riep hij mat! En maakte hij een vreugdedansje. Dat vond ze leuk. Algauw bleek dat ze geen aanleg had voor het spel (dat vond Erik geen enkel bezwaar), maar de handelingen eromheen vond ze onweerstaanbaar. Haar paarden moesten altijd met de snuit naar voren. Totdat ze in de gaten kreeg dat Erik eigenlijk niet voor haar kwam. Vanaf dat moment vond ze alle schakers stom. Ze herkende ze van verre. Aan hun tassen, hun truien, hun haar, hun houding, oogopslag, weet ik veel waaraan precies, maar het was altijd raak. Ze had een scherp oog.


Commentaar

Anish Giri was er ook weer. Maar niet van harte. Zo te zien was hij ook moe. Ik weet niet waarom.

Toen hij van zijn koffie (?) had geproefd was het helemaal mis met hem. En Judit bleef maar vragen naar de rol van de computer vergeleken met hoe het vroeger ging in haar tijd dertig jaar geleden. Zo oud is Anish nog niet eens.

Op de andere commentaartafel bij Anna en Anand was het dolle pret. Vuurwerk! Weliswaar buiten de zaal, maar goed hoorbaar. Er klonk gejuich. Anna wilde er naar toe. Kunnen we Lennart niet vragen om het te filmen? Anand kon haar met moeite in toom houden. Ga maar zei hij tenslotte, ik maak het hier wel af. Dat was het moment dat de spelers remise overeenkwamen op de eenenveertigste zet.


Diagram

Diagram gemaakt door Geir Sune I. Østmoe

Tot slot in diagramvorm de capriolen van het paard van Magnus dat Ian in de zesde partij de das omdeed. Dat kan beter. Het had in vijf sprongen gekund. Of mis ik nou iets?

Vleermuis 148

Dit keer zouden ze er niet zo gemakkelijk vanaf komen. Er was toezicht aangesteld. Waar niet mee te spotten viel. En bij de commentatoren had Giri even plaats gemaakt voor Surya Shekhar Gangaly, met wie Judit Polgar helemaal tot rust kwam.

Het zou een marathonsessie worden. Voor de schakers, voor de commentatoren, maar ook voor de kijkers, waaronder ik. Het begon om half twee en het was pas afgelopen om half tien. Ik heb met het bord op schoot gegeten. Mijn bureau ziet er nu niet meer uit.

Er werden records gebroken. Langste partij in een wereldkampioenschap, e4 voor wit op de honderdtiende zet (Magnus had er moeite mee, had ook op de eerste zet gekund merkte iemand op) en zo waren er nog een paar op en buiten het bord. De partij eindigde na honderdzesendertig zetten ver na middernacht plaatselijke tijd. En toen moest de persconferentie nog beginnen, waarin naast de winnaar ook de verliezer (hij moest even slikken) werd gefeliciteerd met deze geweldige prestatie.

voor de liefhebbers: ga naar het verslag en de analyses van Herman Grooten op Schaaksite

Dat hadden we niet achter ze gezocht. Judit Polgar was opgetogen: “This is absolutely brilliant”, juichte zij.

Ook achter de andere commentaartafel werd vordering geboekt. Onvermoeibare Anna sloeg bresje in de verdedigingslinie van Anand, tegen wie ze nu Vischy mag zeggen.

Vleermuis 147

Op 2 december wordt in Dubai elk jaar onafhankelijkheidsdag gevierd (van Engeland in 1972). Magnus Carlsen en Ian Nepomniachtchi genieten van hun tweede rustdag. Critici zeggen: van hun zevende rustdag. De match om het wereldkampioenschap schaken is vijf partijen oud. Er is nog niets gebeurd wat het vermelden waard is. Remises rijgen zich aaneen. Zoals in de vorige kampioensmatches van Carlsen. De commentatoren proberen er nog wat van te maken. Maar ze kunnen niet, zoals wielerverslaggever Theo Koomen dat vroeger deed, van een saaie koers een spektakelstuk maken, want wij kunnen nu alles met eigen ogen zien. Het is doodsaai. Soms is het toneel waarop zij schaken helemaal leeg. Zij zijn dan in hun rustkamers verneem ik. Ook de zaal is vrijwel leeg. Geen hond die hiernaar komt kijken. De persconferentie na afloop is nog saaier dan saai. Wat doen ze daar eigenlijk in Dubai? Denken al die sponsors, wier namen op kleding, tafel, wand en in hun ogen staan dat we dit leuk vinden?

Toch kijk ik. Voornamelijk naar de commentatoren. Zij hebben het bij gebrek aan opwindende zetten bijvoorbeeld over computerwaarderingen, hoe belangrijk die zijn en hoe daar tegenwoordig mee om wordt gegaan. Of ze filosoferen over de lichaamstaal van de twee matadoren. Wat je daar aan af kan lezen. Ik kijk bij gebrek aan beter liever naar hún lichaamstaal. Wat je dáár aan af kan lezen. Of ze al moe worden. Of ze het volhouden. Of ze de spanning aankunnen. En vooral hoe ze met elkaar omgaan. Anna Muzychuk die voortdurend Visnawathan Anand zit uit te dagen. Judit Polgar die met haar verwijzingen naar vroeger het tempo uit die hypermoderne Anish Giri probeert te halen. Fabiano Caruana die het allemaal geamuseerd glimlachend bekijkt.

Giri is razend snel. En hij praat sneller dan hij denkt dan hij praat. Die zin is onzin. Klopt niet. Maar dat is wat mij te binnen schiet als ik hem probeer te volgen. Soms is hij ook grappig. Dan doet hij zogenaamd onnozel. Judit zegt dat de computer gelijkspel aangeeft. Anish vraagt waar ze dat vandaan heeft. Judit zegt dat het onder de live stream staat. Waar dan vraagt Anish. Judit zegt waar. Hij zoekt het op. Anish rolt met zijn ogen. Zero point zero zero! Hoe verzint die machine het. Is ie kapot of zo? Het is minimaal 0.16. Minimaal. Plus Equal dus. Giri pretendeert preciezer te zijn dan de computer. Maar het is duidelijk wat hij bedoelt. Je moet wel een goede verstaander zijn om het te begrijpen. Als Nils Grandelius aanschuift wordt het echt leuk. Dat is een vrolijke snuiter. Die snapt tenminste dat de stelling, Anish doet het voor, schreeuwt om h3-h4-h5. Nepo niet. Na afloop van zo’n sessie ben ik doodmoe. Ik weet niet of ik het volhoud.

De schakers houden het aan hun lichaamstaal te zien wel vol. Ze doen om de beurt een zetje. Op hun dooie gemak. Hebben alles tot zet twintig voorbereid. Als je de kenners mag geloven. Daarna doen ze nog tien zetten waar niemand zich aan kan bezeren. En dan is het een Dead Draw. Als je de kenners mag geloven. Waarna er nog tien onzinzetten worden gespeeld, want vóór de veertigste zet mogen ze geen remise maken. Het zijn schelmen.