Amsterdam begin vorige eeuw

Voordat mijn moeder het weg gooide, omdat ze op het laatst álles opruimde, redden wij nog een fotoboek uit de Karssen-familie. Het bevat foto’s van Zeist, Driebergen, Doorn, Amerongen en Wageningen en van Breda, Haarlem, Den Haag en Scheveningen, en van Amsterdam in het begin van de vorige eeuw.

De foto’s zitten in een insteekalbum. Het zijn zo te zien contactafdrukken op dun papier in het formaat 9×12 cm. Onderschriften vermelden vaak plaats en soms jaar en de cryptische aanduiding (m) of (t).

Van wie het album is weten wij niet, maar wij denken van mijn overgrootvader Kasper Karssen, die leefde van 1846 tot 1906. Hij komt er een aantal keren prominent in voor (bovenstaande foto toont hem achter zijn huis in de Kerkstraat 280) en bovendien bevat het een aantal foto’s van Perry-reclames in de stad.

Amsterdam 1903

(Zoals bekend was hij hoofdboekhouder bij Perry & Co en daar was hij bijzonder trots op)

De Amsterdamse stadsgezichten uit het boek heb ik hieronder verzameld. Het zijn geen “Jacob Olie’s”, maar toch aardig om te zien.

Oudezijds Kolk (Amsterdam 1903)

De eerste foto is een veel gefotografeerde toeristische trekpleister: de Oudezijds Kolk met het sluisje, één van de oudste van Amsterdam en al in gebruik sinds de Middeleeuwen.

Dan twee winterse taferelen:

Keizersgracht (Amsterdam 1902)
Vondelpark (Amsterdam 1902)

Er wordt geschaatst op de Keizersgracht en in het Vondelpark. De foto van de Keizersgracht is genomen vanaf de Reguliersgracht in de richting van de Utrechtsestraat. De foto in het Vondelpark toont op de achtergrond het paviljoen, gebouwd in 1874-1881 door architect W. Hamer in Italiaans renaissancistische stijl .

Coymanshuis (Amsterdam 1903)

Op de Keizersgracht stond ook het Coymanshuis met de 1e H.B.S. 5-jarige cursus, waar mijn grootvader Kasper Jan Karssen (1886-1960) op school ging. Het pand, gebouwd in 1625 door Jacob van Campen, is in 1931 ingrijpend gerenoveerd en nu Rijksmonument.

Rijksmuseum (Amsterdam 1903)

Het Rijksmuseum, gezien vanaf het Museumplein. Het museum was geopend in 1885, maar het plein kreeg pas in 1903 zijn verdiende naam.

Brand in de Planciusstraat (Amsterdam 1903)

In 1903 brandden in de Planciusstraat acht graanpakhuizen van de Wed. Stants en Zn af, oorzaak onbekend. Er werd geblust met 31 stralen, één brandweerman raakte licht gewond. Op de vrijgekomen plek bouwde Hellingman’s Bouwmaatschappij een nieuw kantoorpand dat in 1904 werd opgeleverd en er nu nog steeds staat.

Molen De Hoop (Amsterdam 1903)

Niet afgebrand maar afgebroken (in 1921) is de krijtmolen “De Hoop” aan de Baarsjesweg langs de Kostverlorenvaart.

De oude beurs (Amsterdam 1903)

De oude beurs is de beurs van Zocher. Ook die werd afgebroken, in 1903, na voltooiing van de Beurs van Berlage. Hij stond ongeveer op de plek van de huidige Bijenkorf en werd tussen 1841 en 1845 gebouwd naar ontwerp van architect Jan David Zocher ter vervanging van de beurs van Hendrick de Keyser.

Dam (Amsterdam 1903)
Dam (Amsterdam 1903)

In 1903 bezochten Koningin Wilhelmina en Prins Hendrik Amsterdam.

“In een open landauer, met twee paarden en een escadron huzaren, reden de hooge bezoekers naar het paleis op den Dam. Er was eene groote massa menschen op de been”

Het koninklijk paar combineerde het jaarlijkse bezoek aan de hoofdstad met de opening van de nieuwe beurs (van Berlage).

Prinseneilandsgracht en Sloterdijkerbrug (Amsterdam 1904)

Eén van de laatste foto’s in het boek toont de Prinseneilandsgracht met de Sloterdijkerbrug, die de verbinding vormt tussen de Teertuinen (links) en het Prinseneiland (rechts), en de pakhuizen op het Realeneiland aan de Realengracht.

De allerlaatste foto is van het Centraal Station. De foto is er slecht aan toe, daarom hieronder een bewerking:

Centraal Station (Amsterdam 1904)

 


Fotogalerij

 

Cuyperspassage

De Cuyperspassage onder de sporen aan de westzijde van het Centraal Station van Amsterdam

Aan de westzijde van het Centraal Station in Amsterdam ligt de Cuyperspassage, een fiets- en voetgangerstunnel, die voor- en achterkant van het station verbindt.

De tunnel is bekleed met meer dan 70000 keramische wand- en vloertegels, gebakken door de koninklijke aardewerkfabriek Tichelaar uit Makkum. Te samen vormen ze een kunstwerk dat ontworpen is door Irma Boom naar een tegeltableau van de Rotterdamse tegelschilder Cornelis Bouwmeester (1652-1733) voorstellende ‘s Lands schip Rotterdam en de haringvloot.

Tegeltableau Cornelis Bouwmeester in het Rijksmuseum

Dit in alle opzichten Rotterdamse tegeltableau bevindt zich in het Rijksmuseum te Amsterdam, maar curieuzer is dat de achtersteven van ‘s Lands schip Rotterdam in de uitvoering van Irma Boom het Amsterdamse stadswapen heeft gekregen.

Het stadswapen van Amsterdam

De passage is vernoemd naar Pierre Cuypers, architect van onder meer het Rijksmuseum en het Centraal Station in Amsterdam.