Berichten

Vleermuis 98


Tata Steel Chess Tournament 2021

Dit is Alexander Donchenko. Hij werd laatste. Zeven keer verloor hij niet. Fier bleef hij overeind tegen de twee toernooiwinnaars. En tegen de wereldkampioen. Hij had met volle teugen genoten. Nu wil hij zijn laatste partij opgeven. Zijn tegenstander is weggelopen. De aandacht gaat naar de winnaars. Hij moet er om vragen. Hij doet het met zijn ogen.

Vleermuis 96


Wijk aan Zee 2021

In het Noordhollands Dagblad zag ik een foto van de speelzaal. Ik mag die hier niet tonen, maar hij was beangstigend mooi. De Moriaan in getemperd blauw licht. Vanaf het balkon genomen. In het midden van de zaal stond een soort van doorzichtige kooi. En daarin veertien schakers en zeven tafels op een rij. Spotlicht viel op hun borden. Daarop speelden zij met kleine poppetjes. En ze waren allemaal van hout.

Wijk aan Zee 2020

Zo was het vorig jaar. Toen deden we allemaal nog mee. En waren we nog niet van hout. Is dat zo of denk ik het maar?

Nu wandel ik des morgens in de duinen, kijk ik des middags schaak en vergaap ik me des avonds aan tv. Wonderlijk hoeveel mensen plotsklaps de oorlog nog hebben meegemaakt. Soldaat van Oranje zijn ze waarschijnlijk mee in de war. Ik ga de knijpkat maar weer eens van zolder halen. Op avondklok rijmt verduisteren. Leer mij een bloembol eten. En dan nog wat: de vaccins zijn spoorloos, de bestuurderen zijn ten einde raad en heel Nederland is opeens Urk. Maar wanhoop niet, ik zeg maar zo:

Vleermuis 94

Anna van der Breggen (Imola 2020)


Het mooiste plaatje van 2020 heb ik niet zelf gemaakt: Anna van der Breggen wordt in Imola wereldkampioen wielrennen op de weg bij de vrouwen. Ik zat opgehokt en kon er dus niet bij zijn. Het is een screenshot van de televisie. Zo mooi.

Misschien is het helemaal niet in het echt gebeurd en alleen op de televisie. Ik ben een beetje de draad kwijt geraakt van wat waar is en niet waar. Komt van dat binnen zitten. En door alle gesteggel over het virus en de maatregelen en ook een beetje door het gekrakeel rond dat schurkje trump. Heel raar landje dat amerika. Alles gaat daar zooo overdreven. De wereld volgens Garp. Hadden we het maar nooit ontdekt. Hier is de nationale sport voordringen. Daar zijn wij weer goed in. Eerst zeggen dat we dat enge vaccin echt niet gaan nemen en nu er te weinig van is vechten we erom.

Doet me denken aan de tijd dat we katten hadden. Donder en Bliksem. Die kregen allebei hun eigen bakje voer en het eerste wat ze deden was dat van de ander kapen. En dan loerden ze naar elkaar en zagen wat die ander aan het uitvreten was en dan wisselden ze weer van plek. In een mum van tijd hadden ze hun bakjes leeg en in een mum van tijd hadden ze hun eten ook weer uitgekotst. Dat moest dan onder de schommelstoel. Ik weet ook niet waarom. We bedachten een oplossing. We gaven Bliksem haar bakje en schopten tegelijkertijd Donder door de voordeur naar buiten. Die zou later krijgen. Maar die begon dan te rennen en te rennen, om het huizenblok heen, om nog geen minuut later dwars door het kattenluikje in de achterdeur weer naar binnen te stormen. Elke dag sneuvelde er een record. Ik schreef de tijden op. Nanny verzon een andere oplossing. Om de beurt opsluiting in de badkamer met de deur op slot, want die zouden ze anders openmaken. Moesten we nu ook maar weer eens doen.

Vleermuis 92

Dichten met boektitels

Jan Groen Achter spiegels en maskers (1980)
Ha Jin Wachten (Waiting, 1999)
Truman Capote In koelen bloede (In cold blood, 1965)
Anna Enquist De verdovers (20111)

Vandaag is de eerste prik gezet. Laat u niet bang maken. Ik wacht het nog even af. Want nog niet aan de beurt. Bovendien hebben ze mijn favoriete goedje hier niet. Sputnik V. Sterk spul. Vijfennegentig procent. Moeilijk te krijgen. Jammer? Ja jammer. Dat zit zo:

Het schooljaar in 1957 was nog geen maand oud toen we een nieuw schriftje kregen van onze meester, waarin we dagelijks het nieuws van de dag zouden gaan bijhouden, met foto’s en berichtjes uit de krant. Had meester verzonnen. Het project kende een vliegende start. Ik was jarig en de dag daarna, op 4 oktober, werd de Spoetnik 1 de ruimte in geslingerd. Door de Russen. Op maandag 7 oktober lazen we het in de krant. De Amerikanen keken vreselijk op hun neus. Vooral de jongens in de klas vonden het geweldig. Dit was wereldgeschiedenis. Een mooiere opening van het schriftje konden we ons niet wensen. Toch is zo’n begin ook dodelijk. Het leek daarna al gauw nergens meer op.

Het schriftje kwam niet vol. We begonnen aan een nieuw project. Corresponderen met de bemanning van een vrachtschip, waarvan de foto achterin de klas hing en dat we volgden via de scheepsberichten in de krant. En dan zetten we een vlaggetje op de wereldkaart in de haven waar ze aangekomen waren of net weer vertrokken waren. Had meester weer verzonnen. Ook dat project leed schipbreuk. We waren al gauw uitgeschreven.

Maar de Spoetnik uit 1957 is me dus bijgebleven. Dat spul met die naam moet ik dus hebben. Het liefst gemengd met een flinke scheut wodka. Voor de ontsmetting. Alleen is die eerste Spoetnik een paar maanden na de lancering weer neergestort. Niet aan denken.

Vleermuis 91

Er kan nog steeds niet fatsoenlijk geschaakt worden. Mijn club Schaakvereniging Castricum heeft dat het afgelopen najaar dapper tien ronden volgehouden, maar nu noodgedwongen niet meer. Ik begin het te missen. Het spel, de spanning, de mensen. En de altijd originele verslagen van Hans Leeuwerik.

Mijn laatste eigen bijdrage op dat gebied dateert van eind 2018, toen ik een ronde vrij was en zodoende in staat was de wedstrijd Castricum – Caissa Eenhoorn (in de eerste klasse NHSB) van dichtbij te volgen. Ik had net een hele maand naar de WK-match Carlsen-Caruana zitten kijken waarin de spelers twaalf partijen lang niet in staat (of onwillig) bleken een behoorlijk punt te scoren, waarna de zaak op de laatste dag vlak voor de prijsuitreiking nog even in allerijl beslist werd. In een paar snelschaakpotjes. Wat niet veel anders is dan dobbelen of gewoon loten, wat we vroeger nog wel eens deden. En wat ze nu ook meteen hadden kunnen doen. Maar zo is het spel en zo zijn de regels. In Castricum lachen we daar om. Daar gaat nog geregeld van alles mis. Zie het volgende verslag.

Goed voorbeeld maar wij zijn nog niet zo ver

De match tussen Magnus Carlsen en Fabiano Caruana heeft ons de ogen geopend. Laat die stomme computers maar rekenen. Het doet er niet meer toe. Het eindresultaat is al bekend. Een ordentelijke schaakpartij is remise. Punt uit. De rest is spielerei. En dat is niet nieuw. Capablanca en Aljechin scoorden in 1927 al 25 remises. Karpov en Kasparov brachten dat record in 1984 op 40 remises, waar zij 48 partijen en vijf maanden over deden. Geen mens wist meer dat die twee nog ergens om zaten te schaken. Nu in Londen moesten we het doen met twaalf remises, waarna er nog wat gooi en smijtwerk volgde om de winnaar te bepalen. De winnaar van wat?

Jammer genoeg zijn wij nog niet zo ver. We proberen het wel, maar vaak glipt het ons net weer door de vingers. Dan hebben we opeens tot onze schrik verloren of nog gekker: gewonnen. Er is dan iets fout gegaan. Remise is, zoals in Londen aangetoond, de juiste uitslag. Het mag met een pion meer of een pion minder, ongelijke lopers, driemaal dezelfde stelling, pat of eeuwig schaak. Je kan het ook overeenkomen als je het niet vertrouwt.

Afgelopen vrijdagavond speelden de schakers van Castricum tegen de schakers van Caissa Eenhoorn. Beide teams brachten er niet veel van terecht. Alleen Heleen van Arkel en Robin Duson, en Victor de Vries en Sernin van de Krol begrepen wat er van hen verlangd werd. Zij hielden de zaak na allerlei ogenschijnlijk duizelingwekkende toeren keurig in evenwicht. Dat zijn dan ook meisjes en jongens uit de moderne school. De rest hakte er weer ouderwets op los. Alsof het er niet toe doet. Hadden zeker de afgelopen drie weken niet zoals ik met het bord op schoot zitten kijken naar die o zo interessante maar stomvervelende match Carlsen-Caruana.

Victor de Vries en Sernin van de Krol lieten dus zien hoe het moest. Zij speelden de sterren van de hemel. Sernin (met zwart) had zojuist op f4 een paard van Victor (met wit) buit gemaakt, maar Victor laat er geen gras over groeien en offert ook nog even een toren op b7

21. Tb1xb7 Kc8xb7 22. Pf3-e5 Df5-e6 23. Te1-b1+ Kb7-c7 24. Pe5xc6 Td8-d5

Gewiekst, maar misschien was Td8-b8 toch beter geweest, dat was de toren op h8 ook in het spel betrokken geworden. Nu moet de toren op d5 het in zijn eentje proberen te rooien.

De diagonaal van de witte loper is onderbroken, maar Victor zet de aanval onvervaard voort en zwart verdedigt moedig: 25. Pc6-b4 Td5-b5 26. Pb4xa6+ De6xa6 27. Da4xc4+ (?) Kc7-b6

Even tussendoor. De match Carlsen-Caruana werd becommentarëerd door Anish Giri en Pjotr Svidler met Alexandr Grisjtsjoek (wat een naam) als side-kick. Zij probeerden de stemming er in te houden met grappen en anekdotes en vooral de kinderen van Grisjtsjoek (hoe doe ik het hè?), vooral de kinderen van Grisjtsjoek dus zorgden voor veel jolijt. Je zag ze niet, maar hoorde ze des te beter. Op de achtergrond braken ze zo nu en dan de tent af. Bij een partij, ik weet niet meer welke, wisten Giri en Svidler het zeker: die zou gewonnen gaan worden, was het niet door wit dan wel door zwart. Maar remise? Uitgesloten. Dat was dus precies wat ik ook bij bovenstaande partij dacht. En het duurde dus even voordat ik, samen met Victor, vrede had met de remise die er nog net in zat: 28. Dc4-c5+ Kb6-a5 29. Dc5-a3+ Ka5- b6 30. Ka3-c5+ … totdat ik thuis kwam en het rekenmonster met 28. Lg2-f1 op de proppen kwam. Makkelijk is anders, maar zo had het dus toch nog mis kunnen gaan 🙂

Dat Bert van Oudvorst won zij hem vergeven. En Sander Mossing Holsteijn ook. Hij had taakstraf. Hij moet, als ik het goed begrepen heb, van Aart Strik twee partijtjes voor het eerste spelen. Dit was zijn eerste.

En dat Robert van der Wal op het eerste bord van Roy Kerkhoven won kunnen we hem ook niet euvel duiden. Roy schoot namelijk op de negende zet al een bok van enige omvang.

9. Lc1-e3? b7-b5 10. Lc4xb5 Dd8-a5+ 11. Dd1-d2 Da5xb5 12. b2-b3 Hierna duurde het niet lang meer.

Robert dacht nog heel even na. Remise was geen optie. Ik stond er met mijn neus bovenop en zou het onmiddellijk gerapporteerd hebben.
15. … Db5-a6 16. d4xc5 Da6-a3+ 17. Kc1-b1 Da3xa2+ 18. Kb1-c1 Da2-a1 mat

Heleen van Arkel en Robin Duson trakteerden de toeschouwers op een remise door zetherhaling. Zij waren dus echt goed. Maar Eric van der Klooster en Nico Kuijs verloren hun partij. Dat had niet gehoeven hoorde ik fluisteren (nee ik was het niet).

Als kers op de taart won Wouter Beerse na lang doorzetten zijn partij tegen Gerrit Roos, die helemaal rood was aangelopen. Wij rekenen het Wouter niet aan. Wat hij liet zien was knap.

Zwart heeft net Pd6-b7 gedaan. Wit bedenkt zich niet en slaat het paard. En na koning slaat paard gaat hij niet meteen op de a-pion af, maar geeft hij eerst even schaak op b5! Wouter kan het niet laten. Hij wil altijd winnen.

Castricum wint met 5-3

ES/01/12/2018
(eerder gepubliceerd op de website van de Schaakvereniging Castricum)

Vleermuis 89

Marcel Beyer, Manuel Puig, Willem Fredrik Hermans, Lisette Lewin



Dag stom jaar met je minne streken. Wat ben ik blij dat jouw houdbaarheidsdatum eindelijk is verstreken. Hoor je mij? Nee we doen het niet nog eens dunnetjes over. Jouw kans is nu echt verkeken. Van mij mag je het loodje leggen. Zo ver is het dus al gekomen. Dat ik elke morgen de dag hoopvol begin en elke avond toch weer boos ga slapen. En dat ik met je praat alsof ik gek ben. Tegen dovemansoren en beter weten in. Ik heb er genoeg van. Ik ga op zoek naar een nieuweling. Waarmee je een beetje normaal kunt leven.



We gazed upon the chimes of freedom flashing

Chimes of Freedom van Bob Dylan in de uitvoering van Youssou N’Dour

Vleermuis 85


Eline Roebers

Gisteren werd Eline Roebers FIDE Online wereldkampioen in de categorie G14. Dat zijn meisjes die op 1 januari van dit jaar nog geen 14 waren. Zij versloeg in de finale de Hongaarse Zsoka Gaal. Ik heb gekeken. Ook online. Het was spannend. En het ging mij vooral in tijdnood al gauw te snel om het allemaal te begrijpen.

Maar gelukkig was daar Dimitri Reinderman die op Schaaksite meteen na afloop de twee finalepartijen becommentarieerde en mij vooral met het volgende fragment geweldig hielp.

stelling na 25. Db2-c3
in de partij Zsoka Gaal-Eline Roebers

De witte dame kon naar c3 of d4. In beide gevallen houdt de dame de twee witte torens gedekt (beide staan aangevallen) en bovendien veld a1 onder controle. Maar op d4 staat de dame ook zelf gedekt en op c3 niet en dat maakt verschil.

Eline Roebers maakt daar met haar volgende zet gewiekst gebruik van: 25 … De7-c5!

Die moet nou wel geslagen worden: 26. Dc3xc5, waarna zwart niet meteen terugslaat maar eerst schaak geeft 26. … Ta2-a1+ De witspeelster is nu helemaal in paniek en vergeet haar dame die nog op het bord staat op c1 tussen te plaatsen alvorens Lf1 te doen (waarschijnlijk ging het haar nu ook te snel) 27. Lg2-f1? b6xc5 Tsja, nu staat de toren op b4 opnieuw aangevallen en die kan alleen nog maar naar b2, waarna Ld5-c4 de partij beslist.

Vleermuis 84


Een gedicht over een vreemde wolf. Het is een fabel. Het gaat dus over ons. Jammer dat ik het Hongaars niet meester ben. Gelukkig is er een prachtige vertaling. Maar het gedicht blijft raadselachtig. De wolf is een sociaal wezen. Net als wij. Maar deze wolf is alleen en vooral heel erg eenzaam. Hij ziet ons, vindt ons mooi en wil bij ons wonen. Als iedereen slaapt probeert hij het. De volgende ochtend wordt hij doodgeslagen. Roerloos en met open ogen ondergaat hij zijn lot. De mensen hebben hem niet nodig. Homo homini lupus.



Vleermuis 81

Vandaag hadden wij hoog bezoek van de reiger. Hij nam plaats bovenop het dak van de garages achter ons huis. Hij woei er bijna vanaf maar wachtte net zolang tot ik naar buiten kwam. Hij vroeg nogal uit de hoogte: is dat kleine kutvijvertje in de achtertuin soms van jullie? Ik heb iets gehoord of gelezen, daar wil ik vanaf zijn, over een bruin kikkertje en dat wil ik wel eens zien. Ik zei dat ie te laat was en dat de kikker al lang op een geheime plek in winterslaap was gegaan. Toen wilde hij weten waar die geheime plek dan wel mocht wezen. Ik stamelde iets van onder de … toen Nanny me nog net op tijd naar binnen trok. Niet zeggen, zei zij, die is niet te vertrouwen. Waarop de vogel wegvloog, maar nog wel ik weet waar jullie wonen riep. Zeker ook ergens gehoord of gelezen. De schobbejak. Wij gaan voor onze kikker een safe house zoeken.